Αναφορές στο «Χημικό Εργαστήριο»

Στα παρακάτω βιβλία, άρθρα και εργασίες γίνονται αναφορές σε αναρτήσεις του ηλεκτρονικού επιστημονικού περιοδικού «Χημικό Εργαστήριο». Το «Χημικό Εργαστήριο» δημιουργήθηκε για να δίνει πληροφορίες που θα φανούν χρήσιμες σε μαθητές, φοιτητές και ερευνητές. Το γεγονός ότι το «Χημικό Εργαστήριο» χρησιμοποιείται ως βιβλιογραφική αναφορά σε ερευνητικές εργασίες, αυξάνει την εγκυρότητα του και του δίνει δύναμη για τη συνέχιση του.

Learn.Genetics

Κάντε κλικ στη σελίδα learn.genetics και δείτε τα καταπληκτικά virtual labs καθώς και το mouse party στην περιοχή ΝΕW & POPULAR.

Σχολικά Βιβλία σε μορφή e-book

Απαράδεκτες και ανεφάρμοστες είναι σύμφωνα με την ΟΛΜΕ οι «λύσεις» που προτείνει το υπουργείο Παιδείας τη διανομή DVD και φωτοτυπίες αντί βιβλίων και εκτιμά ότι για να διανεμηθούν στους μαθητές και τις μαθήτριες όλα τα σχολικά βιβλία θα φτάσουν τα Χριστούγεννα. Όλα αυτά δεν έγιναν τυχαία, αλλά προετοιμάζουν την αγορά βιβλίων από τους γονείς, τονίζουν χαρακτηριστικά οι καθηγητές. Το ΔΣ της ΟΛΜΕ καλεί εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές να συσπειρωθούν σε κοινούς αγώνες για την υπεράσπιση και διεύρυνση της Δωρεάν Δημόσιας Εκπαίδευσης και της δωρεάν παροχής βιβλίων σε όλα τα παιδιά. Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου ΠΔΒΜΘ οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και επιτέλους κάποιοι να παραιτηθούν.Να διανεμηθούν άμεσα τα βιβλία σε όλα τα σχολεία ΤΩΡΑ!

Τα 24grammata.com συγκέντρωσαν όλα τα σχολικά βιβλία, περίπου 200 σχολικά βιβλία, σε μορφή e-book (Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου). Για πρώτη φορά προσφέρονται στο ελληνικό διαδίκτυο τα σχολικά βιβλία όλων των τάξεων (Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου) σε τρία e-book με υπερβολικά απλό και πρακτικό τρόπο. Κρατήστε τους προσφερόμενους συνδέσμους στον υπολογιστή σας, ακόμα και αν πάρετε τα σχολικά βιβλία σας. 

Ρυθμιστικά διαλύματα

Ρυθμιστικό διάλυμα είναι ένα διάλυμα στο οποίο αν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρής βάσης ή ισχυρού οξέος δεν μεταβάλλει το pH του. Το pH δεν μεταβάλλεται ακόμα κι αν το αραιώνουμε με νερό. Τα ρυθμιστικά διαλύματα αποτελούνται από ένα ασθενές οξύ και τη συζυγή βάση του ή από μια ασθενή βάση και το συζυγές οξύ του.

Ρυθμιστικά διαλύματα.

Χύτευση με έγχυση (injection molding)

 Η διεργασία χύτευσης με έγχυση πολυμερικών τηγμάτων χρησιμοποιείται στη βιομηχανία πλαστικών για την παραγωγή παντός είδους αντικειμένων που παλαιότερα γίνονταν με μέταλλα. Η διεργασία είναι επομένως από τις πιο κοινές στη μορφοποίηση πλαστικών. Αντικείμενα που παράγονται με έγχυση σε μήτρες χύτευσης (καλούπια) συμπεριλαμβάνουν από συνδετήρες χαρτιών μέχρι προφυλακτήρες αυτοκινήτων, και από κύπελλα καφέ μέχρι περιβλήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών. Λόγω της τρομερής ευχρηστίας, ευελιξίας, και ολικού βιομηχανικού όγκου πλαστικών που παράγονται με τη διεργασία αυτή, αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές διεργασίες μορφοποίησης πλαστικών που υπάρχουν σήμερα.

Σε γενικές γραμμές η μέθοδος περιλαμβάνει την τροφοδοσία με κόκκους ή σκόνη της μηχανής έγχυσης η οποία παραλαμβάνοντας το πολυμερές το τήκει, το αναμιγνύει και το εξωθεί σε μια μήτρα που αποτελείται από δύο τμήματα: ένα κινητό και ένα ακίνητο. Όταν το πολυμερές ψυχθεί και στερεοποιηθεί τότε το κινητό μέρος της μήτρας απομακρύνεται και το αντικείμενο ελευθερώνεται. Με τη μέθοδο αυτή κατασκευάζονται αντικείμενα με τεράστια ποικιλία σχημάτων και με πολλές λεπτομέρειες. Πλεονέκτημα της είναι το χαμηλό κόστος με την προϋπόθεση βέβαια κατασκευής δεκάδων χιλιάδων αντικειμένων. Μειονέκτημα οι μεγάλες επενδύσεις που απαιτούνται [1]. Πιο κοινή στις σημερινές χρήσεις είναι η μηχανή τύπου παλινδρομούντος κοχλία (reciprocating screw), όπως φαίνεται στο Σχήμα 2. Στο σύστημα αυτό η λειτουργία του κοχλία είναι κυρίως να τήξει και να αναμίξει το υλικό της τροφοδοσίας. Για την έγχυση ολόκληρος ο κοχλίας κινείται προς τα εμπρός, ενώ ειδική βαλβίδα δεν επιτρέπει ροή προς τα πίσω [2].

Η γέμιση της μήτρας συμβαίνει σε μικρούς σχετικά χρόνους συγκρινόμενη με τον ολικό χρόνο του κύκλου παραγωγής του προς χύτευση αντικειμένου. Με το τέλος της γέμισης, αρχίζει ο κύκλος ψύξης. Καθώς το πολυμερικό τήγμα στερεοποιείται, η πυκνότητά του αυξάνει λίγο, και αν η μάζα του υλικού στην μήτρα παρέμενε σταθερή, θα μειωνόταν ο όγκος. Αυτό θα οδηγούσε στη συρρίκνωση του αντικειμένου και στην επακόλουθη αλλαγή της γεωμετρίας του σε σχέση με τη γεωμετρία της μήτρας, γεγονός ανεπιθύμητο. Τα τοιχώματα της μήτρας δεν βρίσκονται στην ίδια θερμοκρασία με το τήγμα με συνέπεια την ψύξη του πολυμερούς όταν έρχεται σε επαφή με τα τοιχώματα της μήτρας και επομένως την αύξηση της τριβής. Σε ορισμένα πολυμερή, η αύξηση αυτή οδηγεί σε θερμική αποσύνθεση.

Για να ελαχιστοποιηθούν οι μεταβολές των διαστάσεων και οι μεταβολές σχήματος, χρησιμοποιείται πολύ υψηλή πίεση στην κοιλότητα της μήτρας κατά τη διάρκεια του κύκλου ψύξης. Καθώς η πυκνότητα του ψυχόμενου πολυμερούς αυξάνει, περισσότερο τήγμα ρέει μέσα στην κοιλότητα για να κρατήσει σταθερό τον όγκο. Το στάδιο ψύξης γενικά ρυθμίζει τον ολικό χρόνο του κύκλου και εξαρτάται κυρίως από το πάχος του παραγόμενου αντικειμένου, αφού η μεταφορά θερμότητας μέσα από το χαμηλής θερμικής αγωγιμότητας πολυμερές παρέχει την κύρια αντίσταση στην ψύξη. Οι κύκλοι ψύξης διαρκούν τυπικά από 10 μέχρι 100 s [3] .

Βιβλιογραφία

1.http://mould-technology.blogspot.com/2008/01/plastic-processing-methode.html

2. http://zone.ni.com/devzone/cda/tut/p/id/3130#toc0

3.http://plastics.turkavkaz.ru/processes/molding/injection-molding/process.htm

Ώσμωση & Αντίστροφη Ώσμωση

Ώσμωση ονομάζεται το φαινόμενο της διέλευσης περισσότερων μορίων διαλύτη, μέσω ημιπερατής μεμβράνης, από τον διαλύτη στο διάλυμα ή από το διάλυμα μικρότερης συγκέντρωσης (αραιότερο) προς το διάλυμα μεγαλύτερης συγκέντρωσης σε διαλυμένη ουσία (πυκνότερο). 

Πρόκειται για μια φυσική διαδικασία κατά την οποία μόνο τα μόρια του διαλύτη διαπερνούν την μεμβράνη, ενώ τα μόρια της διαλυμένης ουσίας όχι. Χωρίς την ύπαρξη της μεμβράνης θα συνέβαινε απλή ανάμιξη των δύο διαλυμάτων ή του διαλύτη και του διαλύματος. Αν από την ημιπερατή μεμβράνη περνά και διαλυμένη ουσία, τότε η διαδικασία παύει να είναι ώσμωση και γίνεται μεταξύ των δύο διαλυμάτων. Η ώσμωση πραγματοποιείται με σκοπό να εξισωθούν οι συγκεντρώσεις των διαλυμάτων από τις δύο πλευρές της ημιπερατής μεμβράνης. Το φαινόμενο της ώσμωσης είναι πολύ σημαντικό στα διάφορα βιολογικά συστήματα, καθώς πολλές βιολογικές μεμβράνες είναι ημιπερατές. 

'Ωσμωτική πίεση (Π) διαλύματος, που διαχωρίζεται με ημιπερατή μεμβράνη από τον καθαρό διαλύτη, ονομάζεται η ελάχιστη πίεση που πρέπει να ασκηθεί εξωτερικά στο διάλυμα, ώστε να εμποδιστεί το φαινόμενο της ώσμωσης, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος. Η ωσμωτική πίεση (Π) σε ορισμένη θερμοκρασία εξαρτάται από τον αριθμό γραμμομορίων ή μορίων του διαλυμένου σώματος σε ορισμένο όγκο διαλύματος και επομένως είναι μια προσθετική ιδιότητα. Όταν ένα διάλυμα αραιώνεται, η συγκέντρωσή του ελαττώνεται και επομένως η ωσμωτική του πίεση επίσης ελαττώνεται. Το αντίθετο συμβαίνει σε διάλυμα που συμπυκνώνεται. 

Ισοτονικά ονομάζονται αν έχουν την ίδια τιμή ωσμωτικής πίεσης. Υποτονικό ονομάζεται το διάλυμα που έχει τη μικρότερη τιμή ωσμωτικής πίεσης. Υπερτονικό ονομάζεται το διάλυμα που έχει τη μεγαλύτερη τιμή ωσμωτικής πίεσης. 

Αντίστροφη ώσμωση

Όταν στο διάλυμα που έρχεται σε επαφή μέσω της ημιπερατής μεμβράνης με τον καθαρό διαλύτη ασκηθεί πίεση μικρότερη από την ωσμωτική πίεση του διαλύματος , τότε στο διάλυμα θα συνεχίσει να εισέρχεται διαλύτης, αλλά με μικρότερο ρυθμό. Όταν στο διάλυμα ασκηθεί εξωτερική πίεση μεγαλύτερη από την ωσμωτική πίεση του διαλύματος, τότε το φαινόμενο αντιστρέφεται και μόρια διαλύτη θα εξέρχονται από το διάλυμα προς τον καθαρό διαλύτη (ή από το πυκνότερο προς το αραιότερο διάλυμα). Το φαινόμενο αυτό λέγεται αντίστροφη ώσμωση. Το φαινόμενο της αντίστροφης ώσμωσης βρίσκει εφαρμογή στην αφαλάτωση του θαλασσινού νερού για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας. 

Βιολογική σημασία και εφαρμογές της ώσμωσης 

Όταν ένα φυτικό κύτταρο βυθιστεί σε υποτονικό διάλυμα (νερό), μόρια νερού διαπερνούν την κυτταρική μεμβράνη και εισέρχονται στο εσωτερικό του κυττάρου και το κύτταρο διογκώνεται. Με τη διόγκωση όμως του κυττάρου, το τοίχωμά του τεντώνεται και μπορεί να σπάσει. Όταν το φυτικό κύτταρο βρεθεί σε υδατικό διάλυμα μεγαλύτερης ωσμωτικής πίεσης, δηλ. σε υπέρτονο διάλυμα, το νερό θα βγαίνει από το κύτταρο με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του κυττάρου (αιμόλυση ερυθρών αιμοσφαιρίων). Όταν ένα φυτικό κύτταρο βυθιστεί σε ισοτονικό διάλυμα, το κύτταρο διατηρεί το μέγεθός του.

Βιβλιογραφία: 

- Χημεία Β' λυκείου Γενικής Παιδείας, Αθήνα 1999 

- www.el.wikipedia.org

Ασκήσεις χημείας για τις πανελλήνιες εξετάσεις

Παρακάτω δίνονται δύο ασκήσεις, με βάση την εξεταστέα ύλη, για το μάθημα της Χημείας. Η πρώτη άσκηση αναφέρεται στο κεφάλαιο οργανική χημεία και η δεύτερη στο κεφάλαιο ιοντική ισορροπία.
Αν χρειαστείτε οποιαδήποτε διευκρίνηση ή τις απαντήσεις στείλτε email.
Καλή επιτυχία.

Exercise Chemistry

Μικροοργανισμοί (βακτήρια, ιοί, σπόροι)

Βακτήρια: Είναι μια μεγάλη ομάδα μικροοργανισμών με μικρό μέγεθος. Οι μικρότερες μορφές κυμαίνονται από 0,2-2 mm. Έχουν προκαρυωτικό κύτταρο. Ορισμένες υποομάδες βακτηρίων είναι φωτοσυνθετικές. Έχουν ειδικευμένες χλωροφύλλες και δεν παράγουν αέριο οξυγόνο. Τα φωτοσυνθετικά βακτήρια χρησιμοποιούν δότες οξυγόνου άλλους από το H2O π.χ. μια ομάδα οξειδώνει το H2S σε ελεύθερο θείο. Δυο γνωστές ομάδες, φωτοσυνθετικών βακτηρίων είναι τα χλωροβακτήρια και τα ερυθροβακτήρια. Τα πρώτα είναι αναερόβια με βακτηριοχλωροφύλλη c ή d και τα δεύτερα είναι αναερόβια ή προαιρετικά αερόβια, μα βακτηριοχλωροφύλλη a ή b.

Κυανοφύκη: Τα κυανοφύκη είναι προκαρυωτικοί οργανισμοί φωτοσυνθετικοί. Δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό άζωτο όπως ορισμένα βακτήρια. Χρησιμοποιούν επίσης το CO2 της ατμόσφαιρας. Μπορεί να είναι μονοκύτταρα, με ραβδόμορφο ή σφαιρικό σχήμα ή πολυκύτταρα, με νηματοειδή μορφή. Όταν είναι πολυκύτταρα συγκρατούνται μεταξύ τους με ένα κοινό περίβλημα από πολλές στοιβάδες ή ένα βλεννώδες έκκριμα της εξωτερικής επιφάνειας των κυττάρων. Η νηματοειδής μορφή είναι κινητή και η κίνηση γίνεται με ολίσθηση. Έχουν απλές βιολογικές ανάγκες, γι’ αυτό ζουν στα πιο αφιλόξενα μέρη, εκεί που ελάχιστοι ή κανένας άλλος οργανισμός δεν μπορεί να αναπτυχθεί. Υπάρχουν θερμόφιλες μορφές, που βρίσκονται στις θερμές πηγές και αναπτύσσονται σε θερμοκρασίες 70 C και περισσότερο.

Αρχαιοβακτήρια: Υπάρχουν τρεις ομάδες προκαρυωτικών μικροβίων, τα μεθανογόνα, τα θερμοοξεόφιλα και τα κυρίως αλλόφιλα, που έχουν μια σειρά από ιδιότητες, που τα ξεχωρίζουν από τα άλλα προκαρυωτικά μικρόβια. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι, αυτοί οι οργανισμοί αντιπροσωπεύουν τους πιο πρωτόγονους κυτταρικούς τύπους. Υπάρχουν διαφορές στη σύνθεση των τοιχωμάτων, των μεμβρανών και του μεταβολισμού τους. Επίσης, η δομή του ριβοσωματικού RNA είναι διαφορετική. Αυτό δείχνει ότι τα αρχαιοβακτήρια έχουν μακρινή μόνο συγγένεια με τα άλλα βακτήρια.

Ιοί: Οι ιοί ταξινομούνται στους μικροοργανισμούς αλλά στερούνται κυτταρικής οργάνωσης. Ένα σωματίδιο του ιού αποτελείται από μόριο νουκλεïκού οξέως ή DNA ή RNA, που βρίσκεται μέσα σε πρωτεïνικό περίβλημα, καψίδιο. Ορισμένοι ιοί έχουν εξωτερικά του καψιδίου κάλυμμα, το περίβλημα ή φάκελο, που τους καλύπτει. Εκτός από τους ιούς υπάρχουν και τα ιοειδή, που προκαλούν μεταδοτικές νόσους στα φυτά. Αυτά είναι μονόκλωνα κυκλικά μόρια RNA και δεν έχουν καψίδιο.

Τα βακτήρια ταξινομούνται στα Gram-θετικά και Gram-αρνητικά, ανάλογα με τη συμπεριφορά τους στη χρώση κατά Gram, μέθοδος που ονομάστηκε έτσι από αυτόν που την επινόησε. Η διαφορά ανάμεσα στα Gram-θετικά και στα Gram-αρνητικά, αποδείχθηκε ότι οφείλεται στο κυτταρικό τοίχωμα.

ΣΠΟΡΟΙ

Ορισμένα βακτήρια μπορούν να σχηματίσουν σπόρους. Τα δυο συνηθέστερα είναι, Gram-θετικοί βάκιλλοι, το υποχρεωτικά αναερόβιο γένος Clostridium και το υποχρεωτικά αερόβιο γένος Bacillus. Άλλα βακτήρια, που σχηματίζουν σπόρους είναι η Sporosarcina και η ρικέτσια του πυρετού Q Coxiella burneti, που είναι κόκκοι θετικοί κατά Gram.
Σε αυτούς τους οργανισμούς όταν το κύτταρο εξαντλήσει τα θρεπτικά υλικά, σχηματίζει στο εσωτερικό του ένα μόνο εσωτερικό σπόρο (ενδοσπόριο), που ελευθερώνεται όταν το μητρικό κύτταρο παθαίνει αυτόλυση.
Το σπόριο είναι ένα κύτταρο, που βρίσκεται σε ανάπαυση και έχει μεγάλη αντοχή στις δυσμενείς συνθήκες, όπως είναι: η αποξήρανση, η θερμότητα, και τα διάφορα χημικά μέσα. Όταν οι συνθήκες θρέψεως γίνουν ευνοϊκές, ο σπόρος ενεργοποιείται και παράγει ένα μόνο βλαστικό κύτταρο, όμοιο με εκείνο από το οποίο προήλθε. Η σπορογονία, εμφανίζεται μετά από τη φάση πολλαπλασιασμού των βακτηρίων, όταν έχουν δηλαδή τελειώσει τη φάση της λογαριθμικής ανάπτυξης και έχουν εξαντληθεί οι πηγές αζώτου ή άνθρακα (ή και τα δυο).
Τα αερόβια βακτήρια παράγουν σπόρους μόνο όταν υπάρχει οξυγόνο, και τα αναερόβια όταν απουσιάζει. Οι σπόροι είναι άχρωμοι, θλούν το φως και χρωματίζονται εύκολα. Αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και η ανθεκτικότητα τους στην αποστείρωση φθάνει στους 1100 περίπου. Η θερμοανθεκτικότητα ποικίλει ανάλογα με το είδος και το στέλεχος των βακτηρίων, την ηλικία τους και τις συνθήκες που σχηματίσθηκαν.
Ορισμένα είδη σπόρων διατηρούν την ικανότητα βλαστήσεως ακόμα και για χρόνια. Οι σπόροι δεν αναπαράγονται όπως τα βλαστικά κύτταρα. Οι σπόροι βλαστάνουν και τα βλαστικά κύτταρα είναι αυτά που σπορογονούν.
Ένας σπόρος αποτελείται: Από τον πυρήνα και το κυτταρόπλασμα, τη μεμβράνη, το τοίχωμα, το φλοιό, το χιτώνα, και σε ορισμένα βακτήρια, εξωτερικά του χιτώνα, το εξωσπόριο. Διαφέρουν από τα μητρικά βλαστικά κύτταρα στη μορφολογία, δομή, τη χημική σύσταση και την αντοχή στους φυσικούς-χημικούς παράγοντες.
Οι ώριμοι σπόροι έχουν ελάχιστο νερό, ορισμένα ένζυμα του βλαστικού κυττάρου απουσιάζουν εντελώς, δεν υπάρχουν κυτοχρώματα, ακόμα και στα αερόβια είδη και σχηματίζουν ορισμένα μοναδικά ένζυμα, όπως είναι η συνθετάση του διπικολινικού οξέως. Επίσης ένας αριθμός ενζύμων, που βρίσκεται στα βλαστικά κύτταρα, στα σπόρια βρίσκεται σε μεγάλη ποσότητα (π.χ. ρακεμάση, αλανίνη).
Οι σπόροι έχουν σχήμα ωοείδες ή στρογγυλό μέσα στο βλαστικό κύτταρο. Ανάλογα με τη θέση που βρίσκονται είναι: κεντρικοί, παραπολικοί ή πολικοί. Ανάλογα με το μέγεθος τους μπορούν να παραμορφώσουν ή όχι το κύτταρο και ονομάζονται παραμορφωτικοί ή μη-παραμορφωτικοί.

Εκβλάστηση των σπόρων
Η λειτουργία της εκβλάστησης των σπόρων έχει τρία στάδια: Την ενεργοποίηση, την έναρξη και την ανάπτυξη.

Ενεργοποίηση: Οι σπόροι δεν θα βλαστήσουν, ακόμα και αν τοποθετηθούν σε περιβάλλον, που ευνοεί την βλάστηση, αν πρώτα δεν ενεργοποιηθούν, από κάποιο μέσο, που καταστρέφει το πρόβλημα του σπόρου. Παράγοντες που υπερνικούν την λανθάνουσα κατάσταση των σπόρων είναι: η θερμότητα, η οξύτητα και οι ενώσεις, που περιέχουν ελεύθερες σουλφυδρυλικές ομάδες.

Έναρξη: Μόλις ενεργοποιηθεί ένας σπόρος, αρχίζει η βλάστηση, αν οι συνθήκες του περιβάλλοντος είναι ευνοϊκές. Σε ορισμένα είδη υπάρχουν υποδοχείς, που αναγνωρίζουν τους ενεργοποιητές, που δεν είναι οι ίδιοι σε όλα τα είδη, π.χ. L-αλανίνη σε ένα είδος, αδενοσίνη σε ένα άλλο. Με την δέσμευση του ενεργοποιητή, ενεργοποιείται μια αυτολυσίνη και διασπά γρήγορα τη πεπτιδογλυκάνη του φλοίου. Ο σπόρος παίρνει ωερό, διογκώνεται, στο περιβάλλον εκκρίνονται διάφορα συστατικά των σπόρων και διπικολινικό ασβέστιο. Ο φλοιός αποικοδομείται.

Ανάπτυξη: Μετά την αποικοδόμηση του φλοιού και των εξωτερικών στοιβάδων, εμφανίζεται το βλαστικό κύτταρο, που αποτελείται από τον πρωτοπλάστη του σπόρου και από το τοίχωμα, που τον περιβάλλει. Ακολουθεί μια περίοδος βιοσυνθέσεως του κυττάρου, που ονομάζεται ανάπτυξη και τελειώνει με την διαίρεση του κυττάρου. Η διαδικασία μετατροπής του σπόρου σε βλαστική μορφή, διαρκεί περίπου δύο ώρες.

Αρχές μικροβιολογίας - τεχνική επιφανειακής επίστρωσης (spread plate)

Στην πράξη η μικροβιολογία τροφίμων και ειδικά εκείνο το τμήμα που αναφέρεται στην συντήρηση των τροφίμων, είναι η μελέτη των μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, έτσι ώστε να αποκλείσουν ή να εμποδίσουν την ανάπτυξη των μικροοργανισμών και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν αλλοιώσεις ή άλλα προβλήματα όπως τροφικές δηλητηριάσεις.

μικροβιολογία

Στατιστική επεξεργασία (LOD, two-way-anova, t-test)

Όριο ανίχνευσης (LOD): Ορίζεται ως η ελάχιστη συγκέντρωση του προσδιοριζόμενου συστατικού σε διάλυμα, η οποία μπορεί να ανιχνευτεί με βεβαιότητα 99,6%. Πρακτικά, το όριο ανίχνευσης δίνεται από την εξίσωση : cL = 3s/S, όπου s είναι η τυπική απόκλιση και S η ευαισθησία της μεθόδου.

Η τυπική απόκλιση δίνεται από την εξίσωση:

όπου Ν ο αριθμός των μετρήσεων, xi το σήμα της μέτρησης, -x- η μέση τιμή των σημάτων. Η ευαισθησία ορίζεται ως η κλήση της ευθείας των ελαχίστων τετραγώνων της καμπύλης αναφοράς και εκφράζει τη μεταβολή του μετρούμενου μεγέθους
(π.χ. σήματος) ανά μονάδα μεταβολής της συγκέντρωσης του προσδιοριζόμενου στοιχείου.
Πιο απλά, το όριο ανίχνευση θεωρείται το σήμα που δίνει η ουσία και είναι τριπλάσιο από το θόρυβο.

Anova

Αμίαντος

Θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα υλικά που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος. Υπάρχει ακόμη και σήμερα στις οικοδομές, στις παλαιότερες σωληνώσεις ύδρευσης και θέρμανσης, στις πλάκες πολλών φούρνων, στα τακάκια των φρένων πολλών οχημάτων και αλλού. Ο λόγος για τον αμίαντο, ένα συνδυασμό ορυκτών, η χρήση του οποίου έχει συνδεθεί με πλήθος σοβαρών ασθενειών αλλά και με μεγάλους κινδύνους για το περιβάλλον.
Οι αρνητικές επιπτώσεις του αμιάντου στην ανθρώπινη υγεία ήλθαν εκ νέου στην επιφάνεια έπειτα από την καταστροφή του Κέντρου Παγκόσμιου Εμπορίου στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Η κατάρρευση των κτιρίων απελευθέρωσε στην ατμόσφαιρα μεγάλες ποσότητες σκόνης αμιάντου, οι οποίες επιβάρυναν όχι μόνο την υγεία των μελών των σωστικών συνεργείων αλλά και του συνόλου σχεδόν των κατοίκων. Ας δούμε, όμως, αναλυτικότερα τις αιτίες που καθιστούν τον αμίαντο ένα τόσο επικίνδυνο υλικό.

Τι είναι ο αμίαντος;

Πρόκειται για ένα συνδυασμό ορυκτών με βάση το πυρίτιο και το μαγνήσιο, τα οποία παρουσιάζουν ινώδη δομή. Οι ίνες του αμιάντου αντιστέκονται στη θερμότητα και τις χημικές ουσίες. Επίσης, μπορούν να μεταφερθούν σχεδόν οπουδήποτε μέσω του αέρα και να προκαλέσουν σοβαρές οργανικές βλάβες σε όποιον τις εισπνεύσει. Οι διάφοροι τύποι αμιάντου είναι: Χρυσοτυλικός, Αμοσίτης, Ανθοφυλίτης, Τρεμολίτης και Κροκυδολίτης.

Που οφείλεται η τοξικότητά του;

Για την τοξικότητα του αμιάντου ευθύνεται κατά κύριο λόγο ο σίδηρος, ο οποίος συνυπάρχει σε διάφορες ποσότητες ανάλογα με τη δομή του εκάστοτε ορυκτού, ο οποίος παίζει καταλυτικό ρόλο στη δημιουργία των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες είναι παραπροϊόντα του μεταβολισμού τα οποία έχουν πλήθος αρνητικών επιδράσεων στην ανθρώπινη υγεία. Η παρουσία του αμιάντου στα δομικά υλικά έχει αποτελέσει πονοκέφαλο για τους ειδικούς, καθώς η απομάκρυνσή του είναι δύσκολη και πολυδάπανη. Επιπλέον, το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στις περιοχές γύρω από τα σημεία εξόρυξης του ορυκτού, αφού οι μικροσκοπικές του ίνες επικάθονται στο έδαφος, σε μεγάλες αποστάσεις, γεγονός που καθιστά πολύ δύσκολο το έργο της αφαίρεσής του και αφήνει πολύ μικρά περιθώρια για άλλες παρεμβάσεις.

Γιατί είναι τόσο επικίνδυνος;
Οι ίνες του αμιάντου είναι ευρέως διαδομένες στη φύση και διαθέτουν την ιδιότητα να επιπλέουν στο νερό. Μάλιστα, έχει υπολογιστεί ότι όλοι οι άνθρωποι σε κάποια στιγμή της ζωής τους έχουν εκτεθεί στο βλαβερό ορυκτό. Σύμφωνα με τις μετρήσεις των ειδικών, οι ασθένειες που ενδέχεται να προσβάλλουν τον άνθρωπο εκδηλώνονται έπειτα από χρονικό διάστημα 10 έως 40 ετών και τις περισσότερες φορές τα νοσήματα είναι αρκετά σοβαρά.

Τι νοσήματα μπορεί να προκληθούν στον άνθρωπο;
• Πνευμονοκονίωση ή αμιαντίαση: Πρόκειται για μια εκφυλιστική νόσο των πνευμόνων, η οποία τους καταστρέφει με αργούς ρυθμούς. Η γένεσή της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μερικοί εκ των οποίων είναι το μέγεθος, το είδος και ο αριθμός των εισπνεόμενων μορίων σκόνης αμιάντου, καθώς βεβαίως και ο βαθμός ακεραιότητας του αναπνευστικού συστήματος.
Ο ελάχιστος χρόνος μέσα στον οποίο μπορεί να προκύψει κάποιος κίνδυνος για τους πνεύμονες είναι τα πέντε έτη. Ωστόσο, η μακροχρόνια έκθεση, ιδίως σε καπνιστές οι οποίοι διαθέτουν πιο αδύναμο οργανισμό, προκαλεί μόνιμες αναπηρίες και ανεπάρκεια του αναπνευστικού συστήματος, παθήσεις για τις οποίες απαιτείται εξειδικευμένη ιατρική αντιμετώπιση.

• Καρκίνος: Η επαφή με τον αμίαντο έχει ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση πλήθους μορφών της νόσου. Κατά πρώτον αποτελεί την κυριότερη αιτία εμφάνισης καρκίνου των πνευμόνων σε άτομα που δεν είναι καπνιστές. Στους "θεριακλήδες", ωστόσο, η συχνότητα προσβολής από τη νόσο αυξάνεται θεαματικά, ακριβώς λόγω της μεγαλύτερης αδυναμίας που χαρακτηρίζει το ανοσοποιητικό σύστημά τους. Επιπλέον, πολύ συχνή είναι και η εμφάνιση άλλων μορφών καρκίνου εξαιτίας της χρήσης αμιάντου σε είδη οικιακού εξοπλισμού, όπως τις πλάκες ψησίματος, τα μαγειρικά σκεύη κ.λπ. Η θέρμανση των παραπάνω μέσων έχει ως αποτέλεσμα την απόσπαση μικροσκοπικών μορίων αμιάντου από αυτά, την προσκόλλησή τους στα φαγητά και την κατανάλωσή τους από τον άνθρωπο, διαδικασία που πολλές φορές οδηγεί στην εκδήλωση διαφόρων μορφών καρκίνου του πεπτικού συστήματος.

• Μεσοθηλίωμα: Πρόκειται για ένα σπάνιο είδος καρκίνου, το οποίο εμφανίζεται στους ιστούς της μεμβράνης που περιβάλλει τους πνεύμονες. Ο χαρακτήρας της νόσου είναι άκρως επιθετικός και η θεραπεία τις περισσότερες φορές αναποτελεσματική.

• Σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου: Πρόκειται για σπάνια περίπτωση αλλά όχι απίθανη. Το φαινόμενο συνίσταται στον αιφνίδιο θάνατο ενός βρέφους κατά τη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου και η βαθύτερη αιτιολογία παραμένει άγνωστη. Ωστόσο, για την εκδήλωση του φαινομένου έχει ενοχοποιηθεί, μεταξύ άλλων, και η ύπαρξη ινών αμιάντου σε πολλά παιδικά στρώματα.

Βιβλιογραφία
- www.osha-slc.gov

- www.dec.state.ny.us

- www.cdc.gov/niosh/topics/asbestos

- www.asbestos-test.com

-www.europa.eu.int

Αιθέρια έλαια

Σύμφωνα με τον Hergreaves (1975), αιθέρια έλαια θεωρείται η ομάδα των αρωματικών πτητικών ουσιών, οι οποίες είναι διαλυτές στην αλκοόλη, λιγότερο διαλυτές στο νερό και αποτελούνται από ένα μίγμα εστέρων, αλδεϋδών, κετονών και τερπενίων. Η σύνθεσή τους είναι αποτέλεσμα αποκλειστικά φυσικών ενζυματικών αντιδράσεων. Το χαρακτηριστικό άρωμα κάθε αιθέριου ελαίου είναι συνισταμένη όλων των συστατικών του, αλλά πολλές φορές η παρουσία ενός μόνο συστατικού σε αναλογία 1% ή και μικρότερη, έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή του αρώματος.

Από χημική άποψη, τα φυτικά αιθέρια έλαια αποτελούνται κυρίως από τερπένια. Τα τερπένια είναι μικρά οργανικά μόρια που εμφανίζουν τεράστια ποικιλομορφία ως προς τη δομή τους. Σήμερα γνωρίζουμε τη δομή χιλιάδων τερπενίων, μερικά από αυτά είναι υδρογονάνθρακες, άλλα περιέχουν άτομα οξυγόνου, άλλα είναι μόρια ανοιχτής αλυσίδας και άλλα περιέχουν δακτυλίους.

Στα φυτά η παραγωγή των αιθερίων ελαίων γίνεται σε ειδικευμένους εκκριτικούς σχηματισμούς, όπως τα ελαιοφόρα δοχεία, αδενώδη τοιχώματα, ελαιοφόροι πόροι και ιδιόβλαστα ελαιοκύτταρα. Ο πραγματικός ρόλος των αιθερίων ελαίων για τα φυτά δεν έχει γίνει ακόμη γνωστός. Γύρω από το ρόλο και τη σημασία των αιθερίων ελαίων έχουν γίνει μόνο υποθέσεις. Τα αιθέρια έλαια είναι πρόδρομες ουσίες δραστικών μεταβολιτών και μειώνουν την απώλεια του νερού με την διαπνοή. Τα αιθέρια έλαια προσελκύουν τα έντομα, που μαζεύουν τη γύρη και βοηθούν έτσι στην αναπαραγωγή και επικονίαση. Τέλος τα αιθέρια έλαια, λόγω των διαφόρων συστατικών που περιέχουν, έχουν αντισηπτικές ιδιότητες και ενεργούν κατά των βακτηρίων, των μυκήτων και των ζυμών.

Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν όλα σχεδόν τα αρωματικά φυτά σαν αρτύματα και για τον αρωματισμό του κρασιού. Η εμπορία των αιθερίων ελαίων ξεκίνησε από την Ασία, πριν από 6000-7000 χρόνια, από τους Κινέζους και συνεχίστηκε από τους Άραβες οι οποίοι το μετέφεραν στην Ευρώπη. Η μέθοδος της απόσταξης για την παραγωγή και απομόνωση των αιθερίων ελαίων, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά από ανατολικούς λαούς και ιδίως από τους Ινδούς, Πέρσες και Αιγυπτίους. Το πρώτο αιθέριο έλαιο, που αποστάχθηκε με πρωτόγονο τρόπο, ήταν το τερεβινθέλιο που βγαίνει από το ρετσίνι των κωνοφόρων δένδρων. Για να εξάγουν τα αιθέρια έλαια από τα άνθη, τα φύλλα και τις ρίζες, τοποθετούσαν τα φυτικά αυτά τμήματα μέσα σε δοχεία, που περιείχαν λίπος εκλεκτής ποιότητας και τα άφηναν στον ήλιο για κάποιο χρονικό διάστημα. Με την αφαίρεση του λίπους, το προϊόν που παρέμενε ήταν μια αρωματική αλοιφή.

Η πρώτη λεπτομερής περιγραφή απόσταξης αιθερίων ελαίων, ανήκει στον Καταλανό γιατρό Arnald de Villanova (1235-1311). Η απόσταξη σαν μέθοδος παραλαβής του αιθερίου ελαίου από τα φυτά, με τη βοήθεια της θερμότητας, πραγματοποιήθηκε από τον Ελβετό Bombastus Paracalsus von Honhehheim (1493-1541). Μέχρι τον 180 αιώνα αρκετοί ερευνητές, κυρίως φαρμακοποιοί, ασχολήθηκαν και περιέγραψαν τις μεθόδους παραλαβής και την φύση των αιθερίων ελαίων. Ο 18ος αιώνας μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο αιώνας των Άγγλων βοτανολόγων.

Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνταν κυρίως στην αρωματοποιία αλλά και στην ιατρική. Ήταν ήδη διαδεδομένη η χρήση τους για την αντιμετώπιση μιας μεγάλης ποικιλίας σωματικών και ψυχικών δυσαρμονιών, τόσο από τους βοτανολόγους όσο και από τους γιατρούς, που διατηρήθηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Συνήθως χρησιμοποιούνταν αρωματικά φυτά για θεραπευτικούς σκοπούς και τα πιο διαδεδομένα ήταν το χαμομήλι, η κανέλλα, το θυμάρι, το δενδρολίβανο, η δάφνη, ο μάραθος κ.α. Μέχρι το 1940 ο κύριος ρόλος των αιθερίων ελαίων ήταν στο να αρωματίζουν τα σύνθετα (χημικά φάρμακα), τα οποία είχαν αντικαταστήσει τα παραδοσιακά βότανα .
Η μελέτη των αιθερίων ελαίων συνεχίζεται έως σήμερα, με αποτέλεσμα να έχουν μελετηθεί τα περισσότερα από αυτά. Σε αυτό έχει βοηθήσει η εφαρμογή νέων, βελτιωμένων μεθόδων ανάλυσης. Οι κυριότερες από αυτές είναι η αέρια χρωμτογραφία (GC), η υγρή χρωματογραφία υψηλής πίεσης (HPLC), η φασματογραφία μαζών (MS).

Βιβλιογραφία
-Σκουμπρής, Β., Αρωματικά Φυτά και Αιθέρια Έλαια, Θεσσαλονίκη 1985.
-John Mc Murry, J., Οργανική Χημεία, Tόμος ΙΙ, Ηράκλειο 1999

Φούρνος μικροκυμάτων

Το 1945, ένας Αμερικανός μηχανικός, ο Percy Le Spencer, εργάζονταν με εξαρτήματα ραντάρ στην εταιρία Raytheon και παρατήρησε ότι κάποιες καραμέλες που είχε στην τσέπη του έλιωσαν. Τα ραντάρ διακρίνουν τα αντικείμενα από την αναπήδηση των μικροκυμάτων από αυτά και ο Spencer κατάλαβε ότι ήταν αυτά τα μικροκύματα τα oποία θέρμαναν τις καραμέλες, καθώς και το σώμα του. Η Raytheon σύντομα συνειδητοποίησε την δυναμική της ανακάλυψης του Spencer και άρχισε να παράγει τους πρώτους φούρνους μικροκυμάτων. Τα Radaranges.
Αυτά τα πρώτα μηχανήματα ήταν αρκετά μεγάλα και ακριβά και δεν ήταν παρά το 1967, όταν η Amana, θυγατρική της Raytheon, έβγαλε στην παραγωγή τον πρώτο φούρνο μικροκυμάτων για οικιακή χρήση. Από τότε οι φούρνοι μικροκυμάτων έγιναν ευρέως διαθέσιμοι.
Ο φούρνος μικροκυμάτων χρησιμοποιεί ένα σωλήνα κενού αέρος, το ονομαζόμενο Magnetron, για να δημιουργήσει έντονα μικροκύματα στον θάλαμο μαγειρέματος. Αυτά τα μικροκύματα είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με συχνότητα 2.45GHz, ή 2,450,000,000 κύκλους ανά δευτερόλεπτο.
Είναι όμοια με τα ραδιοφωνικά κύματα, εκτός του ότι έχουν μεγαλύτερη συχνότητα. Εξαιτίας αυτών των μικροκυμάτων, το ηλεκτρικό πεδίο σε οποιοδήποτε σημείο μέσα στον θάλαμο μαγειρέματος, δονείται μπρος και πίσω 2.45 δισεκατομμύρια φορές το δευτερόλεπτο. Αυτό σημαίνει ότι τα ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια σε οποιοδήποτε σημείο στον θάλαμο μαγειρικής θα δονούνται και αυτά με την σειρά τους μπρος και πίσω 2.45 δισεκατομμύρια φορές το δευτερόλεπτο. Με την παρουσία της ακτινοβολίας των μικροκυμάτων, τα μόρια νερού (πολικά μόρια) βρίσκουν τους εαυτούς τους να στριφογυρίζουν μπροστά και πίσω αστραπιαία. Καθώς στριφογυρίζουν, τρίβονται μεταξύ τους και η τριβή αυτή τα θερμαίνει. Το νερό γίνεται θερμό και το θερμό νερό με την σειρά του μαγειρεύει τις τροφές.
Τροφές οι οποίες δεν περιέχουν νερό δεν ζεσταίνονται. Επίσης δεν ζεσταίνονται και τροφές στις οποίες τα μόρια νερού δεν δονούνται, όπως ο πάγος ή οι κατεψυγμένες τροφές.
Γι' αυτόν τον λόγο είναι δύσκολο να ξεπαγώσουμε κατεψυγμένες τροφές στον φούρνο μικροκυμάτων.
Δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο, γιατί τα μόρια του νερού στις κατεψυγμένες τροφές, δεν περιβάλλονται όλα τέλεια μέσα σε κρυστάλλους πάγου. Όσο υπάρχουν λίγα σχετικά ευκίνητα μόρια νερού, ακόμα και οι κατεψυγμένες τροφές τελικά θα απορροφήσουν αρκετή ενέργεια μέχρι να λιώσουν.
Όταν αυτό συμβεί, οι τροφές μπορούν να μαγειρευτούν εύκολα. Φυσικά, η διαδικασία τήξης είναι συχνά πολύ ανομοιόμορφη, έτσι ώστε όταν βγάλουμε αυτές τις τροφές από τον φούρνο, είναι πολύ πιθανό να έχουν θερμές και ψυχρές περιοχές. Σε γενικές γραμμές, το να μαγειρεύουμε κατεψυγμένες τροφές στον φούρνο μικροκυμάτων, δεν είναι αρκετά καλή ιδέα, γιατί τα αποτελέσματα δεν θα είναι τόσο ικανοποιητικά.

XΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

Τα καρυκεύματα (τμήματα αρωματικών φυτών, όπως μπουμπούκια, άνθη, καρποί, ρίζες, σπόροι ή εκκρίματα) εκτίθενται σε μικροβιολογικούς πληθυσμούς, με αποτέλεσμα την μεταφορά των μικροβίων στα φαγητά. Όταν τέτοιου είδους τρόφιμα, φυλάσσονται σε περιβάλλον με υψηλή υγρασία και σε όχι καλά αεριζόμενους χώρους, διατρέχουν τον κίνδυνο επιμόλυνσής τους από βακτήρια, λόγω της παρουσίας εντόμων και μικρών ζωυφίων. Η σαλμονέλα είναι ένα τέτοιο παθογόνο βακτήριο (Eman 1995). Ο Farag, το 1995 βρήκε ότι το μικροβιακό φορτίο, κάποιον καρυκευμάτων, είναι ιδιαίτερα υψηλό της τάξης του 105 έως 108 μικροοργανισμούς/ gr.
Για την καταστροφή των βακτηρίων, χρησιμοποιείται η ακτινοβόληση των καρυκευμάτων με ακτίνες γ. Οι ακτίνες γ επιδρούν στο DNA των βακτηρίων, με αποτέλεσμα να προκαλούν την μείωσή τους έως και 90%. Το αρνητικό, με την μέθοδο αυτή, είναι η υποβάθμιση του προϊόντος λόγω αλλαγής στο άρωμα και στην γεύση. Έρευνα, που έγινε στο μαύρο πιπέρι, έδειξε ότι η ακτινοβόληση με ακτίνες γ, έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή στη θέση του διπλού δεσμού στα τερπενικά συστατικά των αιθερίων ελαίων. Αυτό βέβαια έχει σαν αποτέλεσμα αλλαγές στη γεύση και στο άρωμα των καρυκευμάτων (Decareau 1985, Piggot και Othman 1993, Erman 1995, Antonelli 1998).
Mια άλλη μέθοδος είναι η χρήση του οξειδίου του αιθυλενίου, το οποίο όμως έχει απαγορευτεί από την Ε.Ο.Κ το 1999, επειδή είναι καρκινογεννές. Για αυτούς τους λόγους άρχισε η χρήση των μικροκυμάτων στην αποστείρωση των καρυκευμάτων. Οι μικροβιακοί πληθυσμοί περιέχουν υψηλό ποσοστό νερού, με αποτέλεσμα την θέρμανσή τους, κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησης με μικροκύματα, και τελικά το θάνατό τους. Η εταιρία Cannamela SpA αποστειρώνει με μικροκύματα πιπέρι, ρίγανη, βασιλικό και τσίλι. Οι συνθήκες είναι από 30 έως 80W/kg καρυκεύματος από 15 έως 20 min.

Η Ασφάλεια των Μικροκυμάτων για τα Τρόφιμα

Αν και είναι λίγοι εκείνοι που αμφισβητούν την πρακτική τους αξία, οι καταναλωτές μερικές φορές ανησυχούν για την ασφάλεια των μικροκυμάτων και για τις επιπτώσεις τους στην διατροφική αξία των τροφίμων.
Οι περισσότερες εργασίες που δημοσιεύθηκαν αναφορικά με την διατροφική αξία των τροφίμων, που έτυχαν επεξεργασίας με συσκευές μικροκυμάτων, αναφέρουν ότι τα τρόφιμα που ετοιμάστηκαν με αυτόν τον τρόπο είναι τουλάχιστον το ίδιο θρεπτικά όσο και τα τρόφιμα που ετοιμάζονται με τον συμβατικούς τρόπους.
Οι περισσότερες από αυτές τις εργασίες επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους αναφορικά με την καταστροφή των βιταμινών και δείχνουν ότι το μαγείρεμα, όπως αυτό γίνεται στα μικροκύματα με περιορισμένη ποσότητα νερού και για μικρό χρονικό διάστημα, συντελεί στην μείωση των υδατοδιαλυτών βιταμινών και ιδιαίτερα της βιταμίνης C και της Θειαμίνης.
Το μαγείρεμα με μικροκύματα είναι προτιμότερο από το βράσιμο με νερό προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η εκχύλιση των υδατοδιαλυτών βιταμινών στο νερό της θέρμανσης. Οι πρωτεΐνες διατηρούνται γενικά καλύτερα στην επεξεργασία με μικροκύματα.
Επίσης, η έλλειψη του μαυρίσματος είναι μία οπτική απόδειξη ότι η θέρμανση, με μικροκύματα, είναι πιο ευγενής για το τρόφιμο. Αυτό σημαίνει επίσης ότι και οι βιταμίνες Α και Ε διατηρούνται καλύτερα από ότι στους κλασσικούς τρόπους μαγειρέματος.

Τα συμπεράσματα δικά σας!

Βιβλιογραφία

-Ι.Ν. Παπαδογιάννης, Β.Φ. Σαμανίδου ‘ Ενόργανη Χημική Ανάλυση’ Θεσσαλονίκη 2001
-Π.ΑΠ. Σίσκος, Δ.Π. Νικολέλη ‘ Αναλυτικές Μέθοδοι Διαχωρισμού’
-‘ Σημειώσεις Πειραματικής Οργανικής Χημείας – Α΄’ Α.Π.Θ. 1997

-John Mc Murry ‘ Οργανική Χημεία, τόμος ΙΙ’ Ηράκλειο 1999
-Ozer E.O., Can. J., J. Chem. Eng., 1996,74, 920-928.
-Eskilsson, G.S., Bjorklund, E., (Review), Analytical –Scale Microwave – Assisted Extraction, J. Chrom. A., 2000, 902, 227-250.

-Eλληνική Δημοκρατία, Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Θεσσαλονίκης Διατμηματικό Πρόγραμμα Σπουδών Καινοτομικές Τεχνολογικές Εφαρμογές: Project ‘Το ζέσταμα φυτικών προϊόντων με μικροκύματα & οι επιπτώσεις στο χρωματισμός τους’.